علائم کشیدگی تاندون شانه
امروزه کشیدگی تاندون شانه مسئله بسیار مهمی تلقی میشود. تاندونها بافتهای بسیار محکمی هستند که عضلات را به استخوان متصل میکنند. این بافتهای محکم با فعالیتهای مکرر و همچنین استفادۀ بیش از حد، آسیب میبینند که این آسیب منجر به اختلال در عملکرد آنها میشود. احتمال کشیدگی تاندون با افزایش سن افراد، بیشتر بخواهد شد. این مشکل بهخصوص در افرادی که فعالیتهای تکراری با شانۀ خود انجام میدهند، بیشتر رخ میدهد.
از مهمترین فاکتورهای درمانی کشیدگی تاندون شانه آسیبدیده میتوان به استراحت دادن آن اشاره کرد. تمرکز بر استراحت دادن به تاندون، باعث بهبودی تدریجی و کاهش التهاب در منطقۀ آسیبدیده میشود. بسیاری از آسیبها و کشیدگی تاندون شانه بدون درمان خاصی و تنها با استراحت از بین رفته و قدرت و کارایی سابق را بازمییابند.
این تاندونها با استراحت نسبی (جلوگیری از فعالیتهای تشدید کننده)، یخ و استفاده از داروهای ضدالتهابی تسکین و بهبود پیدا میکند. همچنین استفاده از فیزیوتراپی با صلاحدید پزشک فوق تخصص شانه، میتواند بسیار کمککننده باشد.
بیشتر ورزشکارانی که به ورزشهای شنا، تنیس، پرتاب دیسک، گلف، وزنهبرداری یا والیبال میپردازند، در معرض خطر کشیدگی تاندون شانه یا پارگی کامل تاندون شانه قرار دارند. این افراد نسبت به سایرین بیشتر مستعد آسیبدیدگی تاندون خواهند بود. همچنین افرادی که دارای کارهای روزمره تکراری که مدام با حرکات تکراری شانه در ارتباط هستند، مانند نقاشان ساختمان که نیازمند بالا بردن مداوم دست و شانه هستند، نیز ممکن است دچار آسیب شوند.
در صورت پارگی تاندون، معمولا درمان و جراحی آرتروسکوپی برای جوانان و ورزشکاران توصیه میشود. افرادی با کشیدگی تاندون شانه به مقدار کم مواجه هستند، میتوانند با انجام فیزیوتراپی و متوقف کردن فعالیتهای پرفشار و دردناک، به بهبود سریعتر تاندون کمک کنند. اگر عملکرد و قدرت شانه پس از سه تا شش ماه و انجام درمانهای فیزیوتراپی بازنگشت، ممکن است که انجام عمل جراحی در نظر گرفته شود. بیشتر افراد در این موقعیت به متخصص و جراح ارتوپد ارجاع داده میشوند.
علائم اصلی کشیدگی تاندون شانه
اولین علامت هشداردهندۀ آسیبدیدگی تاندون درد و تورم است. احساس ضعف نیز از دیگر علائم کشیدگی تاندون است. با بیتوجهی به کشیدگی تاندون شانه و ضعیف شدن تدریجی تارهای آن، کشیدگی تاندون شانه یا پارگی جزئی، میتواند منجر به قطع کامل تاندون شود. در این صورت تنها راه ترمیم، عمل جراحی آرتروسکوپی است.
از اصلیترین علائم کشیدهشدن تاندون شانه در افراد مختلف بروز درد است. افراد معمولا از درد شانه و بازو هنگام فعالیتهای عادی روزانه شکایت دارند. این درد با فشار دادن، تکانهای شدید و کشیدن یا بلند کردن اجسام افزایش مییابد. همچنین افراد هنگام خواب نمیتوانند روی شانۀ آسیبدیده بخوابند و در برخی مواقع از شدت درد از خواب بیدار میشوند. فعالیتهای روزانه مانند مسواک زدن، شانه کردن مو و لباس پوشیدن به کارهای طاقتفرسا برای این افراد تبدیل خواهد شد.
در سطح بالاتری از کشیدگی که تاندون تقریبا یا کاملا، دچار پارگی شده است، شانه معمولا دچار ضعف بوده و درد خیلی کم خواهد بود. در این حالت شدت پارگی لزوما با شدت درد فرد ارتباطی ندارد. به این صورت که شخص با کشیدگی یا پارگی جزئی تاندون ممکن است که درد بسیار زیادی داشته باشد ولی با پارگی کامل، هیچگونه دردی را احساس نکند.
از دیگر علائم این بیماری میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- وجود درد و تورم در قسمتهای جلویی شانه و بازو
- درد شدید هنگام بالا بردن شانه
- شنیدن صدای کلیک هنگام بلند کردن بازو
- منقبض و سفت شدن بازو و شانه
- احساس درد هنگام خواب
- از دست رفتن دامنۀ حرکتی و قدرت شانۀ آسیبدیده
- احساس درد هنگام انجام برخی ورزشها
- از بین رفتن قدرت تحرک در شانه
علائم کشیدگی تاندون شانه معمولا بهمرور و با گذشت زمان بدتر میشوند. مدت زمان درمان را میتواند در مقاله مدت زمان ترمیم تاندون شانه مطالعه کنید. علائم اولیه ممکن است که با استراحت دادن به شانه بهتر شده و تسکین یابند، اما بعدا این علائم ثابت میشوند.
تشخیص
تشخیص میزان شدت آسیبدیدگی و تعیین کشیدگی یا پارگی تاندون، با بررسی تاریخچۀ پزشکی، علائم و میزان درد فرد، همچنین معاینۀ جسمی انجام میگیرد. ارزیابیهای بیشتر پس از انجام چندین هفته فیزیوتراپی انجام خواهد گرفت. پزشک متخصص از نشانهها و علائم اولیه، همانند وجود درد، عدم توانایی در حرکت و ضعف و بیثباتی، تشخیص جراحی یا استراحت خواهد داد. در صورت مشکوک بودن به پارگی کامل تاندون، از تصویربرداری ام آر آی برای تشخیص نهایی استفاده خواهد شد.
درمان
نحوۀ درمان آسیبهای تاندون بسیار مهم است و به عواملی همچون سن، میزان فعالیت و شدت پارگی یا کشیدگی تاندون شانه ربط دارد. بهحالت کلی هدف اصلی درمان علاوه بر کاهش درد و تورم، حفظ و ترمیم دامنۀ طبیعی حرکت شانه است. حفظ توانایی عملکرد شانه بسیار مهم است. بسیاری از افراد به دلیل کاهش توانایی حرکت، کمتر از مفصل شانه استفاده میکنند که این عمل منجر به ایجاد شانۀ یخزده خواهد شد. عدم تحرک کامل به هیچ عنوان توصیه نمیشود؛ چراکه موجب سفتی مفصل میشود.
از درمانهای خانگی تحتنظر پزشک، با توجه به علائم، میتوان به استفاده از یخ اشاره کرد. برای کاهش التهاب، روی قسمتهای آسیبدیده، میتوان یخ گذاشت. یخ را باید در قسمت بالایی ماهیچه و بهصورت غیر مستقیم روی پوست بهمدت 15 تا 20 دقیقه قرار داد. این کار را هر 4 تا 6 ساعت میتوان تمدید کرد. میزان جوابدهی به یخ و کاهش میزان درد در افراد متغیر است.
یکی از موثرترین اقدامات در جهت کنترل درد، انجام فیزیوتراپی است که بنا به صلاحدید پزشک باید انجام شود. تمرینات کششی به بازگرداندن قدرت حرکت و همچنین کاهش علائم درد، کمک شایانی میکند.
اگر استراحت و سپس استفاده از فیزیوتراپی، علائم کشیدگی تاندون شانه و درد را از بین نبرد، ممکن است که پزشک تزریق استروئیدها را که نوعی از داروهای ضدالتهابی قوی هستند، برای بیمار پیشنهاد کند. این تزریقها باید هر چند ماه یکبار مستقیما به شانه تزریق شود و در حین تزریق از بیحسی موضعی استفاده میشود. این تزریقها تا جایی ادامه پیدا میکنند که شانه به درمانهای کمتهاجمی پاسخ مثبت داده و رو به بهبودی رود.
بسیاری از افراد پس از انجام عمل جراحی و سپس گذراندن دورههای فیزیوتراپی، بهبودی کامل را تجربه میکنند. معمولا نیز جراحی بهصورت آرتروسکوپی انجام میشود که غیرتهاجمیترین شکل انجام عمل جراحی است. بهطور معمول جهت ترمیم کشیدگی یا پارگی تاندون، از عمل جراحی باز استفاده نمیشود.
انواع کشیدگی تاندون شانه و شدت آسیب
کشیدگی تاندون شانه میتواند در شدتهای مختلفی ایجاد شود و تشخیص دقیق میزان آسیب، نقش مهمی در انتخاب روش درمان و پیشگیری از بدتر شدن وضعیت دارد. همه کشیدگیها به یک شکل نیستند و شدت آسیب همیشه با میزان درد احساسشده توسط بیمار مطابقت ندارد.
در کشیدگی سطحی، آسیب به فیبرهای تاندون خفیف است و معمولاً با درد کم و محدودیت حرکتی جزئی همراه میشود. این نوع کشیدگی اغلب با استراحت کوتاهمدت و اجتناب از فعالیتهای فشارزا بهبود پیدا میکند.
در کشیدگی جزئی، بخشی از فیبرهای تاندون آسیب دیدهاند و بیمار معمولاً درد متوسط، تورم موضعی و ضعف عضلانی را تجربه میکند. این وضعیت نیازمند مراقبت پزشکی و فیزیوتراپی هدفمند است تا از پیشرفت آسیب جلوگیری شود.
در موارد شدیدتر، کشیدگی تاندون شانه ممکن است به پارگی جزئی منجر شود. در این حالت، کاهش محسوس دامنه حرکتی و ضعف قابل توجه شانه دیده میشود و گاهی درمانهای تخصصیتر مانند تزریق یا جراحی آرتروسکوپی مطرح میشود. نکته مهم این است که گاهی پارگیهای جدی با درد کمتر ظاهر میشوند، در حالی که آسیبهای خفیف میتوانند درد شدیدی ایجاد کنند.
تشخیص دقیق کشیدگی تاندون شانه
تشخیص درست کشیدگی تاندون شانه به پزشک کمک میکند تا درمان مؤثر و متناسب با شدت آسیب انتخاب شود و از تبدیل آسیب خفیف به مشکل مزمن جلوگیری گردد.
در معاینه بالینی، پزشک دامنه حرکتی شانه، قدرت عضلات و نقاط حساس به درد را بررسی میکند. انجام برخی حرکات خاص میتواند ضعف عضلانی یا محدودیتهای عملکردی را آشکار کند.
در صورتی که احتمال پارگی جزئی یا آسیب عمیقتر وجود داشته باشد، از روشهای تصویربرداری مانند MRI یا سونوگرافی استفاده میشود. این بررسیها امکان مشاهده دقیق وضعیت تاندون و برنامهریزی صحیح درمان غیرجراحی یا جراحی را فراهم میکنند.
علل و عوامل افزایشدهنده خطر کشیدگی تاندون شانه
کشیدگی تاندون شانه اغلب در اثر فشار مداوم یا حرکات تکراری ایجاد میشود. ورزشهایی مانند وزنهبرداری، شنا، تنیس و والیبال فشار زیادی به تاندونهای شانه وارد میکنند و خطر آسیب را افزایش میدهند.
افزایش سن یکی دیگر از عوامل مهم است. پس از ۴۰ سالگی، خونرسانی و توان ترمیم تاندون کاهش مییابد و احتمال بروز آسیبهای مزمن بیشتر میشود. همچنین ضعف عضلانی، آمادگی بدنی پایین و عدم تعادل عضلات اطراف شانه میتوانند فشار وارد بر تاندون را افزایش دهند.
استفاده نادرست از تجهیزات ورزشی یا تکنیکهای غلط حرکتی نیز از علل شایع کشیدگی حاد تاندون شانه محسوب میشود. این موضوع مشابه مکانیسمهایی است که در آسیبهایی مانند کشیدگی تاندون شانه پا یا سایر تاندونهای اندام تحتانی دیده میشود؛ یعنی فشار ناگهانی روی بافتی که آمادگی کافی ندارد.
عوارض احتمالی در صورت درمان نکردن کشیدگی تاندون شانه
نادیده گرفتن کشیدگی تاندون شانه میتواند پیامدهای جدی به دنبال داشته باشد. ادامه فشار روی تاندون آسیبدیده ممکن است باعث تشدید آسیب و تبدیل آن به پارگی کامل شود.
ضعف عضلانی مزمن، کاهش دامنه حرکتی و درد مداوم از عوارض شایع درماننشدن این مشکل هستند. همچنین بیتحرکی طولانیمدت میتواند منجر به شانه یخزده شود که روند بازگشت به عملکرد طبیعی را دشوار و طولانی میکند.
در موارد پیشرفته، آسیب درماننشده ممکن است نیاز به جراحی آرتروسکوپی یا حتی جراحی باز داشته باشد و دوره نقاهت بیمار را بهطور قابل توجهی افزایش دهد.
تمرینات و روشهای پیشگیری از کشیدگی مجدد تاندون شانه
پس از بهبود کشیدگی تاندون شانه، پیشگیری از آسیب مجدد اهمیت زیادی دارد. انجام تمرینات منظم و اصولی باعث تقویت عضلات اطراف شانه و افزایش انعطافپذیری تاندون میشود.
تمرینات کششی قبل و بعد از ورزش به کاهش فشار وارد بر تاندون کمک میکند و احتمال آسیب را کاهش میدهد. همچنین تمرینات مقاومتی سبک، عضلات شانه و پشت بازو را تقویت کرده و از تاندون در برابر فشارهای ناگهانی محافظت میکنند.
رعایت تکنیک صحیح ورزشی، استفاده از تجهیزات استاندارد، استراحت کافی و پرهیز از فشار بیش از حد، نقش کلیدی در جلوگیری از کشیدگیهای مکرر دارند. این توصیهها بهویژه برای ورزشکاران حرفهای و افرادی که فعالیتهای تکراری با شانه انجام میدهند، ضروری است.