از علت تا درمان پارگی تاندون آشیل پا

پارگی تاندون آشیل پا

پارگی تاندون آشیل پا، نوعی آسیب دیدگی در پشت ساق پاست، چنین مشکلی ممکن است برای هر فردی ایجاد شود؛ اما، بیشتر در افرادی که تمرین ورزشی یا تفریحی انجام می‌دهند، ایجاد می‌شود.

تاندون آشیل، طناب فیبری قوی است که عضلات پشت ساق پا را به استخوان پاشنه متصل می‌کند. اگر تاندون آشیل بیش از کشیده شود، می‌تواند به‌طور کامل یا به‌طور جزئی پاره شود.

اگر تاندون آشیل پاره شود، ممکن است صدایی از پارگی به گوشتان بخورد و به دنبال آن درد در پشت مچ پا و پایین ساق پا احساس کنید که در توانایی راه رفتن شما تاثیر خواهد گذاشت.

تاندون آشیل چیست؟

تاندون بافت نواری است که عضله را به استخوان متصل می‌کند. تاندون آشیل از پشت ساق پا به پایین کشیده می‌شود و عضله ساق پا را به استخوان پاشنه پا متصل می‌کند. در واقع وجود این تاندون سبب شده که هنگام راه رفتن و بلند کردن پاشنه پا از زمین راحت باشید.

زمانی که تاندون آشیل به دنبال فعالیت‌هایی مانند دویدن یا ورزش‌های دیگر بیش از حد کشیده شود، می‌تواند منجر به پارگی شود.

پارگی تاندون آشیل پا چه علائمی دارد؟

امکان وجود هر یک از علائم زیر در بیمار وجود دارد:

• احساس لگد زدن در ساق پا
• احساس درد شدید و تورم در نزدیک پاشنه پا
• عدم توانایی خم کردن پا به سمت پایین یا عدم توانایی راه رفتن با پای آسیب دیده
• عدم توانایی ایستادن روی پای آسیب دیده
• صدای آسیب دیدگی هنگام پاره شدن تاندون

هر زمان که چنین علائمی در شما ایجاد شد، باید خود درمانی را کنار بگذارید و به متخصص ارتوپدی در تهران مراجعه کنید. درمان خارپاشنه نیز یکی از اقدامات این پزشکان است.

علت پارگی تاندون آشیل پا چیست؟

تاندون آشیل به شما کمک می‌کند تا به راحتی راه بروید یا پای خود را به هر سمتی بچرخانید. در واقع هر حرکتی که با پای خود انجام می‌دهید و فشاری که به پای خود وارد می‌کنید، به‌دلیل تاندون آشیل است.

پارگی تاندون اغلب به‌دلیل فشار ناگهانی به پا ایجاد می‌شود. این موارد می‌تواند منجر به پارگی تاندون آشیل در پا شود:

• افزایش شدت و مدت انجام ورزش، به خصوص ورزش‌هایی که در آن حرکاتی مانند پریدن وجود دارد.
• هنگامی که فردی از بلندی می‌افتد یا می‌پرد.
• مواقعی که روی سطحی ناهموار راه می‌روید.

عوامل خطرساز در ایجاد پارگی تاندون آشیل پا

عواملی که می‌تواند خطر پارگی تاندون آشیل پا افزایش دهد به شرح زیر است:

سن:

پارگی تاندون آشیل پا در سنین بین 30 تا 40 سالگی بیشتر دیده شده است.

جنسیت:

آمارها نشان می‌دهد که پارگی تاندون آشیل در آقایان پنج برابر خانم‌هاست.

انجام ورزش‌های تفریحی:

آسیب به تاندون آشیل بیشتر هنگام ورزش‌هایی مانند دویدن، پریدن، شروع و توقف ناگهانی ایجاد می‌شود، ورزش‌هایی مانند فوتبال، بسکتبال و تنیس.

تزریق داروهای استروئیدی:

گاهی پزشک جهت کاهش درد و التهاب، داروهای استروئیدی را به مچ پا تزریق می‌کند. برخی از مواقع تزریق این دارو می‌تواند تاندون‌ها را ضعیف کند و منجر به پارگی تاندون آشیل پا شود.

مصرف آنتی بیوتیک:

مصرف برخی از آنتی بیوتیک‌های خاص فلوروکینولون مانند سیپروفلوکساسین (سیپرو) یا لووفلوکساسین (لواکین) خطر پارگی تاندون آشیل را افزایش می‌دهد.

وزن بالا:

چاقی و اضافه وزن فشار زیادی روی تاندون وارد می‌کند.

نحوه جلوگیری از پارگی تاندون آشیل پا

برای کاهش احتمال چنین عارضه‌ای باید به این نکات دقت داشته باشید:

حرکات کششی را در ساق پا انجام دهید

• تمریناتی باید انجام دهید تا در ساق پا کشیدگی ایجاد شود؛ اما در حدی که احساس درد نداشته باشید. تمرینات تقویت ساق پا می‌تواند به عضله و تاندون کمک کند تا نیروی بیشتری جذب ‌کند و از آسیب‌دیدگی جلوگیری شود.
• تمرینات متفاوتی را انجام دهید
• ورزش‌های پر تحرک مانند دویدن یا ورزش‌های کم تحرک‌تر مانند پیاده‌روی را به‌صورت متنوع انجام دهید. از فعالیت‌هایی که فشار زیادی به تاندون آشیل وارد می‌کنند، مانند دویدن یا پرش خودداری کنید.
• در سطوح هموار با دقت حرکات را انجام دهید
• از دویدن یا پیاده روی بر سطوح لغزنده و ناهموار باید خودداری کنید. همچنین هنگام تمرینات ورزشی باید از کفش‌های مناسب استفاده کنید.

نحوه تشخیص پارگی تاندون آشیل

در طول معاینه فیزیکی پزشک از ناحیه زیر پا، حساسیت و تورم زیر پا را بررسی می‌کند. در صورتی که پارگی تاندون ایجاد شده باشد، پزشک ممکن است این شکاف را احساس کند.

پزشک ممکن است از شما بخواهد که روی شکم دراز بکشید و پاهای خود را از انتها تخت آویزان کنید. سپس عضله ساق پا را فشار می‌دهد تا متوجه شود پای شما به‌طور خودکار خم می‌شود یا خیر.

اگر به این صورت نباشد، ممکن است تاندون آشیل پا دچار پارگی شده باشد. در نهایت برای تایید نهایی این مشکل ممکن است سونوگرافی یا اسکن ام آر آی را برای شما تجویز کنند. پزشک متخصص در درمان پارگی تاندون شانه نیز تبحر دارد.

درمان پارگی تاندون آشیل پا چگونه است؟

درمان پارگی تاندون آشیل پا در اغلب مواقع با توجه به سن، سطح فعالیت و شدت آسیب‌دیدگی در نظر گرفته ‌می‌شود. به‌طور کلی افرادی که جوان و فعال‌تر هستند، تمایل به انجام جراحی برای ترمیم پارگی تاندون آشیل پا دارند، در حالی که افراد مسن‌تر درمان‌های غیر جراحی را ترجیح می‌دهند.

درمان‌های غیر جراحی به شرح زیر است:

• استراحت دادن به تاندون و فعالیت کردن همراه با عصا
• استفاده از یخ در قسمت آسیب دیده
• مصرف مسکن‌های بدون نسخه

درمان‌های غیر جراحی قطعا از ایجاد عراضه‌هایی مانند عفونت جلوگیری می‌کند. مشکل روش‌های غیرجراحی این است که احتمال پارگی مجدد را افزایش می‌دهد.

مراحل طبیعی ترمیم تاندون آشیل پا بعد از پارگی

ترمیم تاندون آشیل یک فرآیند تدریجی و زمان‌بر است و آگاهی از مراحل طبیعی آن به بیماران کمک می‌کند انتظار واقع‌بینانه‌ای از روند بهبود پارگی تاندون آشیل پا داشته باشند. شناخت این مراحل باعث افزایش همکاری بیمار با درمان و کاهش نگرانی‌های بی‌مورد می‌شود.

 التیام اولیه و کاهش التهاب (۲ تا ۶ هفته اول)

در این مرحله، بدن وارد فاز اولیه ترمیم می‌شود و درد، التهاب و تورم ناشی از پارگی تاندون آشیل پا به‌تدریج کاهش می‌یابد. هم‌زمان، بافت همبند اولیه در محل آسیب تشکیل شده و فیبرهای جدید تاندون شروع به بازسازی می‌کنند، هرچند هنوز استحکام کافی ندارند.

در این دوره، استراحت نقش کلیدی دارد و باید فشار مستقیم از روی تاندون برداشته شود. استفاده از عصا یا بریس، کمپرس یخ و پرهیز از راه رفتن طولانی یا ایستادن زیاد به ترمیم بهتر کمک می‌کند.

 ایجاد اتصال نسبتاً محکم بین تاندون و استخوان (۶ تا ۱۲ هفته)

در این مرحله، فیبرهای جدید تاندون آشیل منظم‌تر و قوی‌تر می‌شوند و اتصال آن‌ها به استخوان پاشنه استحکام بیشتری پیدا می‌کند. با نظر پزشک یا فیزیوتراپیست، فعالیت‌های سبک و کنترل‌شده آغاز می‌شود تا دامنه حرکتی مچ پا حفظ شود و از خشکی مفصل جلوگیری گردد.

حرکات ملایم مچ پا و ساق، تمرینات کششی سبک و پرهیز از دویدن، پرش یا حرکات انفجاری در این بازه زمانی ضروری است.

 تثبیت کامل اتصال و بازگشت عملکرد طبیعی پا (۳ تا ۶ ماه)

در این مرحله، بازسازی تاندون آشیل به حد قابل قبولی می‌رسد و قدرت عملکردی پا به‌تدریج بازمی‌گردد. بیمار می‌تواند فعالیت‌های روزمره را با احتیاط شروع کند و در صورت پیشرفت مناسب، وارد تمرینات تقویتی پیشرفته‌تر شود.

افزایش بار روی پا باید کاملاً تدریجی باشد تا خطر پارگی مجدد تاندون آشیل پا به حداقل برسد.

جراحی پارگی تاندون آشیل پا

در این روش یک برش در پشت ساق پا ایجاد شده و تاندون‌ها مجددا به یکدیگر متصل می‌شوند. عارضه‌های احتمالی که ناشی از انجام این عمل جراحی ممکن است ایجاد شود، شامل عفونت و آسیب عصبی است. روش‌های حداقل تهاجمی میزان عفونت را نسبت به انجام جراحی‌های باز کاهش می‌دهد.

 

 نقش شدت پارگی در مدت زمان بهبودی و انتخاب درمان

شدت پارگی تاندون آشیل پا یکی از مهم‌ترین عوامل تعیین‌کننده نوع درمان و مدت زمان بازتوانی است. تشخیص درست میزان آسیب، به بیمار کمک می‌کند تصمیم آگاهانه‌تری درباره جراحی یا درمان غیرجراحی بگیرد.

 کشیدگی جزئی تاندون آشیل

در این حالت، آسیب سطحی است و فیبرهای تاندون فقط دچار کشیدگی شده‌اند. اتصال تاندون حفظ شده و معمولاً با استراحت، اصلاح فعالیت و فیزیوتراپی سبک طی چند هفته بهبود پیدا می‌کند. این نوع آسیب بیشتر در افراد کم‌فعال یا ورزشکاران با آسیب خفیف دیده می‌شود.

 پارگی ناقص تاندون آشیل

در پارگی ناقص، بخشی از فیبرهای تاندون پاره شده‌اند و استحکام اتصال کاهش یافته است. مدت زمان بهبود معمولاً چند ماه طول می‌کشد و نیاز به پیگیری پزشکی، استفاده از بریس و تمرینات بازتوانی تدریجی دارد تا از پیشرفت آسیب جلوگیری شود.

 پارگی کامل تاندون آشیل

در پارگی کامل تاندون آشیل پا، اتصال تاندون به‌طور کامل قطع شده و در بسیاری از موارد درمان جراحی ضروری است. دوره بهبودی طولانی‌تر بوده و شامل جراحی، بی‌حرکتی موقت و بازتوانی کامل می‌شود. رعایت دقیق برنامه فیزیوتراپی در این شرایط نقش حیاتی در موفقیت درمان دارد.

 

 مراقبت‌های حیاتی بعد از پارگی تاندون آشیل پا

مراقبت صحیح بعد از آسیب یا جراحی، روند ترمیم پارگی تاندون آشیل پا را تسریع کرده و از عوارضی مانند پارگی مجدد، خشکی مفصل و التهاب مزمن جلوگیری می‌کند.

 استراحت و بی‌حرکتی کنترل‌شده

در هفته‌های ابتدایی، کاهش فشار روی تاندون اهمیت بالایی دارد. استفاده از عصا یا بریس، محدود کردن حرکات ناگهانی و پرهیز از فعالیت‌های سنگین به بافت در حال ترمیم فرصت بازسازی می‌دهد.

 کنترل درد و التهاب

کمپرس یخ به‌مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه چند بار در روز و مصرف داروهای ضدالتهاب طبق تجویز پزشک به کاهش درد و تورم کمک می‌کند و از آسیب ثانویه به تاندون جلوگیری می‌شود.

 وضعیت مناسب پا هنگام استراحت

قرار دادن پا در سطحی بالاتر از قلب هنگام خواب یا استراحت باعث کاهش تورم می‌شود. همچنین باید از وارد شدن فشار مستقیم به ناحیه پاشنه و تاندون آشیل جلوگیری شود.

 

 اهمیت فیزیوتراپی و تمرینات بازتوانی پا

فیزیوتراپی بخش جدایی‌ناپذیر درمان پارگی تاندون آشیل پا است و بدون آن، بازگشت کامل عملکرد پا با مشکل مواجه می‌شود.

 شروع تمرینات سبک بعد از ۶ تا ۱۲ هفته

تمرینات کششی ملایم ساق و مچ پا باعث افزایش انعطاف‌پذیری، بهبود جریان خون و تسریع روند ترمیم تاندون می‌شوند، بدون اینکه فشار بیش از حد به بافت وارد شود.

 تقویت عضلات ساق و پا

با پیشرفت درمان، تمرینات مقاومتی سبک برای بازگرداندن قدرت عضلات ساق و افزایش پایداری پا آغاز می‌شود. این تمرینات نقش مهمی در کاهش خطر آسیب‌های آینده دارند.

 جلوگیری از تشکیل اسکار و محدودیت حرکتی

تمرینات منظم و اصولی از سفت شدن بافت تاندون جلوگیری کرده و دامنه حرکتی طبیعی مفصل مچ پا را حفظ می‌کند.

 

 پیش‌بینی بازگشت به فعالیت روزمره و ورزش

یکی از پرتکرارترین سوالات بیماران مبتلا به پارگی تاندون آشیل پا، زمان بازگشت به فعالیت‌های عادی و ورزشی است.

 فعالیت‌های سبک

راه رفتن کوتاه و تمرینات کششی سبک معمولاً ۶ تا ۱۲ هفته پس از آسیب یا جراحی امکان‌پذیر است.

 بازگشت به فعالیت‌های روزمره

فعالیت‌های معمول خانه یا محل کار، بدون فشار زیاد، اغلب بین ۳ تا ۶ ماه قابل انجام هستند.

 ورزش حرفه‌ای یا فعالیت سنگین

دویدن، پرش و ورزش‌های پرتحرک معمولاً ۶ تا ۱۲ ماه پس از درمان و فقط با تأیید پزشک متخصص توصیه می‌شوند.

 

 عوامل مؤثر بر پیشگیری از پارگی مجدد تاندون آشیل

پیشگیری نقش مهمی در حفظ سلامت تاندون و جلوگیری از تکرار پارگی تاندون آشیل پا دارد.

 انجام منظم حرکات کششی ساق پا

کشش روزانه قبل و بعد از ورزش باعث افزایش انعطاف‌پذیری و کاهش فشار روی تاندون آشیل می‌شود.

 استفاده از کفش و سطح مناسب

کفش استاندارد و تمرین روی سطوح صاف و ایمن، خطر لغزش و فشار ناگهانی روی تاندون را کاهش می‌دهد.

 کنترل وزن بدن و فشارهای غیرضروری

کاهش وزن اضافی، فشار وارد بر تاندون آشیل را کم کرده و ریسک آسیب مجدد را پایین می‌آورد.

 تنوع در فعالیت‌های ورزشی

ترکیب ورزش‌هایی مانند پیاده‌روی، شنا و تمرینات مقاومتی به‌جای تکرار مداوم حرکات پرفشار، باعث تعادل عضلانی و افزایش دوام تاندون می‌شود.