درد زانو هنگام خم کردن آن

احساس درد زانو هنگام خم کردن آن، یکی از مشکلات شایعی است که در بین بیماران مشاهده می‌شود. در واقع هنگامی که روی زانو می‌نشینید، 7 برابر وزنی که دارید، فشار بر این قسمت از پا وارد می‌شود؛ به همین دلیل ایجاد درد پس از مدتی جای تعجبی ندارد.

درد زانو هنگام خم کردن آن می‌تواند به‌دلایل مختلفی ایجاد شود که یکی از این موارد صدمات وارد شده به زانو است. در ادامه مقاله تمامی حالت‌های مختلف و دلایلی که هنگام خم کردن زانو، منجر به درد می‌شود را برای شما ذکر خواهیم کرد.

علت درد زانو هنگام خم کردن آن

درد ایجاد شده می‌تواند به دو شکل در فرد ایجاد شود:

در حالت تحمل وزن

هنگامی که در حالت نشسته بر صندلی یا اسکوات قرار دارید یا در حال بالا و پایین رفتن از پله‌ها هستید، به زانوی شما فشار وارد می‌شود. در این حالت‌ها وزن زیادی به به این قسمت از پا وارد می‌شود.

بدون تحمل وزن

در مواقعی که وزنی بر زانو وارد نمی‌شود، ممکن است به آن آسیب وارد شود. هنگامی که در حالت ایستاده و نشسته بر صندلی قرار دارید یا در حال راه رفتن هستید، وزنی بر این اندام شما وارد نمی‌شود، اما زمانی که پاهای شما از زمین برداشته می‌شود یا در حالت نشسته بر صندلی قرار دارید، باعث ایجاد درد خواهد شد.

هنگامی که زانو خم می‌شود، به‌دلیل فشرده شدن این قسمت از پا درد را احساس خواهید کرد. نباید از این مسئله تعجب کنید؛ زیرا این بخش در هنگام انجام هر فعالیتی فشار زیادی را متحمل می‌شود.

به‌عنوان مثال، هنگام خم کردن پا برای بالا یا پایین رفتن از پله‌ها نیرویی سه برابر وزن شما به آن وارد خواهد شد. همچنین هنگامی که به حالت اسکوات قرار می‌گیرید، نیرویی هفت برابر وزن به این اندام وارد می‌شود.

هنگام پرش، نیرویی معادل ده برابر وزن به آن وارد می‌شود، به همین جهت برخی از افراد درد زانو را هنگام خم کردن احساس خواهند کرد.

علت درد زانو هنگام خم کردن آن

چه عواملی منجر به زانو درد هنگام خم کردن آن می‌شود؟

دوندگان

شاید برایتان عجیب باشد که بدانید به همان اندازه که دوندگان فشار زیادی به زانو خود وارد می‌کنند، یک کارمند پشت میز نشین نیز همان اندازه، فشار وارد خواهد کرد. در واقع چنین صدماتی منجر به درد قدامی می‌شود.

به‌طور کلی دوندگان فشار و استرس زیادی را به این بخش از پای خود هنگام خم کردن وارد می‌کنند و در نهایت اصطکاک بیشتری نیز به آن وارد می‌شود. ضعف عضلات، سفتی زانو، قوس پا و زاویه لگن می‌تواند منجر به چنین عارضه‌ای شود.

علائم

درد هنگام خم کردن پا می‌تواند در مواقع نشستن طولانی‌مدت در ماشین و صندلی ایجاد شود یا هنگام بالا و پایین رفتن از پله‌ها احساس خواهد شد. علاوه بر این موارد صدایی دلخراش هنگام خم کردن به گوش می‌رسد.

بورسیت یا التهاب کیسه زلالی

بورسیت، یکی از مهم‌ترین دلایلی است که هنگام خم کردن زانو درد احساس می‌شود. بورسیت کیسه کوچک پر از مایع است که بین استخوان و عضلات نرم قرار گرفته تا از ایجاد اصطکاک بین این دو جلوگیری شود.

هنگامی که فشار مکرر و زیادی به این قسمت وارد شود، اصطکاک و ضربه به این ناحیه، منجر به درد هنگام خم کردن می‌شود.

علائم

اگر به بورسیت فشار و آسیبی وارد شده باشد، در آن قسمت درد احساس خواهید کرد. هنگامی که آسیب به این قسمت وارد شود، بلافاصله پس از آن، درد ایجاد می‌شود.

التهاب استخوان کشکک

این درد و تورم در افرادی ایجاد می‌شود که زمان زیادی صرف زانو زدن (در رشته ورزشی) می‌کنند. التهاب استخوان کشکک باعث تورم و درد در قسمت جلوی زانو می‌شود.

علائم

درد هنگام خم کردن پا و تورم در قسمت جلوی زانو از نشانه‌های مهم این عارضه است. معمولا دردهای بعد از آسیب، به‌تدریج ایجاد می‌شود، مگر آنکه آسیب به‌صورت مستقیم وارد شود و شما درد را در همان لحظه احساس کنید.

عوامل تشدیدکننده درد زانو هنگام خم کردن

 فعالیت‌های سنگین و پر فشار

فعالیت‌های بدنی شدید مانند دویدن طولانی، پرش مکرر یا ورزش‌های با حرکات انفجاری می‌توانند فشار زیادی به مفصل زانو وارد کنند. زمانی که زانو خم می‌شود، غضروف و رباط‌ها تحت فشار بیشتری قرار می‌گیرند و احتمال درد و التهاب افزایش می‌یابد. حتی فعالیت‌های روزمره مثل بلند کردن اجسام سنگین یا جابه‌جایی ناگهانی می‌تواند درد را تشدید کند.
افرادی که دارای زانو درد مزمن هستند باید شدت فعالیت‌های سنگین خود را کاهش دهند و تمرینات تقویتی ملایم انجام دهند تا فشار روی مفصل کاهش یابد.

نشستن طولانی یا ایستادن مکرر

نشستن طولانی مدت پشت میز یا رانندگی مداوم باعث می‌شود زانوها در حالت خمیده ثابت بمانند، جریان خون در مفصل کاهش یابد و عضلات اطراف زانو سفت شوند. از طرف دیگر، ایستادن طولانی مدت نیز باعث فشار مداوم روی مفصل و افزایش درد هنگام خم کردن زانو می‌شود. استفاده از وقفه‌های کوتاه برای کشش و حرکت دادن پاها در طول روز، به ویژه در افراد شاغل، می‌تواند از تشدید درد جلوگیری کند.

 اضافه وزن و فشار مداوم بر مفصل

اضافه وزن باعث افزایش فشار روی غضروف، رباط‌ها و تاندون‌های زانو می‌شود. هنگام خم کردن زانو، این فشار چند برابر می‌شود و احتمال ساییدگی مفصل یا ایجاد التهاب بیشتر می‌شود.
کاهش وزن حتی چند کیلوگرم می‌تواند فشار وارده بر زانوها را کاهش دهد و درد خم کردن زانو را تسکین دهد. ورزش‌های کم فشار مانند شنا و دوچرخه‌سواری برای افراد دارای اضافه وزن توصیه می‌شود.

 ضعف عضلات پایدارکننده زانو

عضلات چهارسر ران و همسترینگ نقش مهمی در ثبات و حمایت از مفصل زانو دارند. ضعف این عضلات باعث می‌شود زانو هنگام خم شدن دچار ناپایداری شود و فشار به غضروف و رباط‌ها افزایش یابد.
انجام تمرینات تقویتی هدفمند برای عضلات اطراف زانو، مانند اسکوات سبک، کشش همسترینگ و تقویت چهارسر ران، می‌تواند از درد هنگام خم کردن زانو جلوگیری کند.

درمان درد زانو هنگام خم کردن آن

کیست بیکر

نوعی کیست پر از مایع است که در پشت زانو ایجاد می‌شود و منجر به التهاب در آن قسمت خواهد شد. کیستی پر از مایع در مفصل زانو به پشت بورس می‌رود و در نهایت منجر به تورم می‌شود. در اغلب مواقع چنین مشکلی بر اثر آرتروز ایجاد می‌شود، اما عوامل دیگری مانند نقرس یا پارگی غضروف می‌تواند منجر به چنین مشکلی شود.

علائم

سفتی و درد زانو هنگام صاف یا خم کردن پا احساس می‌شود، هنگام فعالیت، درد بدتر شده و در مواقع استراحت بهبود می‌یابد. اغلب افراد می‌توانند یک برآمدگی کوچکی پر از مایع را در پشت زانو احساس کنند. معمولا چنین علائمی به‌تدریج در افراد ایجاد می‌شود.

آسیب به رباط

زانو دارای چهار رباط صلیبی است که به پایداری و استقامت بسیار کمک می‌کند. زمانی که رباط صلیبی دچار پارگی شود، بسته به میزان آسیب‌دیدگی، به دیگر قسمت‌های این اندام نیز آسیب وارد خواهد شد. مواقعی چنین اتفاقی رخ می‌دهد که پیچ‌خوردگی ناگهانی یا نیرویی بیش از حد به پا وارد شود.

علائم

هنگام خم کردن زانو یا انجام فعالیت، درد احساس می‌شود، عدم استقامت و تورم نیز در این قسمت از پا وجود دارد. هرچه آسیب‌دیدگی بیشتر باشد، علائم نام برده نیز بیشتر خواهد بود. معمولا درد و عارضه اینگونه جراحت‌ها فورا پس از آسیب یا نهایتا پس از دو روز نمایان می‌شود.

 

علائم درد زانو هنگام خم کردن آن

پارگی مینیسک

مینیسک یک لایه غضروفی است که به‌عنوان ضربه‌گیر در زانو عمل می‌کند، در واقع وجود آن باعث عملکرد بهتر این اندام می‌شود. پارگی مینیسک، یکی از دلایل اصلی احساس درد در هنگام خم کردن پا است. هنگامی که مینیسک در این بخش پاره شود، این قسمت از پا ملتهب می‌شود و انجام حرکات برای شما بسیار محدود خواهد شد.

علائم

درد هنگام خم کردن پا، به‌خصوص زمانی که از پله تردد می‌کنید. همچنین حرکات شما محدود می‌شود و در برخی مواقع زانو قفل و ملتهب خواهد شد.

درد و علائم دیگر ممکن است، به‌تدریج پس از ساییدگی در مفصل این اندام ایجاد شود. اگر آسیب‌دیدگی بیشتر باشد، فورا پس از آسیب علائم را مشاهده خواهید کرد.

آرتروز زانو

آرتروز در واقع همان التهاب مفصل است و بسیاری از افراد درگیر چنین بیماری هستند. اگر آرتروز وجود داشته باشد هنگام خم کردن زانو، درد و سفتی احساس می‌شود.

در این بیماری غضروف بین استخوان‌های این قسمت به‌تدریج از بین می‌رود و موجب ساییدگی استخوان‌ها بر یکدیگر می‌شود. چنین عارضه‌ای می‌تواند به‌دلیل ژنتیک، اضافه وزن و آسیب به این اندام ایجاد شود.

علائم

علائم بیشتر در هنگام صبح بروز می‌کند یا زمانی که مدت طولانی در یک جا نشسته باشید و بخواهید پای خود را خم کنید درد را احساس خواهید کرد. زمانی که می‌خواهید پای خود را خم یا صاف کنید احساس سفتی در این قسمت از پای خود دارید.

مواقعی که در حال انجام فعالیتی هستید، به‌عنوان مثال بالا یا پایین رفتن از پله‌ها، درد و علائم بیماری بدتر می‌شود. این بیماری بیشتر در افراد بالای 65 سال مشاهده شده است، اما امکان ایجاد چنین مشکلی در جوان‌ترها نیز وجود دارد.

 

 علائم هشداردهنده نیازمند مراجعه فوری

 درد ناگهانی و شدید هنگام خم کردن زانو

اگر هنگام خم کردن زانو درد ناگهانی و شدید ایجاد شود، ممکن است نشان‌دهنده پارگی رباط، آسیب مینیسک یا ضربه مستقیم به مفصل باشد. این نوع درد معمولاً با تورم و محدودیت حرکت همراه است و نیاز به ارزیابی فوری توسط متخصص ارتوپدی دارد.

 تورم سریع یا قرمزی در ناحیه زانو

تورم سریع یا تغییر رنگ زانو می‌تواند نشانه التهاب شدید، خونریزی داخلی یا بورسیت حاد باشد. در این حالت، مراجعه سریع به پزشک ضروری است تا از آسیب جدی به مفصل جلوگیری شود.

 قفل شدن یا بی‌ثباتی مفصل

قفل شدن زانو یا احساس ناپایداری هنگام خم کردن یا ایستادن می‌تواند ناشی از آسیب مینیسک، رباط یا اختلالات مفصلی باشد. این علائم نیازمند بررسی تخصصی برای پیشگیری از آسیب‌های دائمی است.

 سوزن‌سوزن شدن یا بی‌حسی پا

بی‌حسی، سوزن‌سوزن شدن یا ضعف در پا همراه با درد زانو می‌تواند ناشی از فشار روی عصب‌ها باشد. این وضعیت حتماً نیاز به ارزیابی توسط فوق تخصص زانو دارد تا علت آن مشخص و درمان شود.

 

 روش‌های تشخیصی پزشکی برای زانو درد هنگام خم کردن

 معاینه فیزیکی و بررسی سابقه پزشکی

پزشک متخصص ابتدا با بررسی سابقه بیماری، میزان فعالیت، سابقه آسیب و نحوه شروع درد، اطلاعات اولیه را جمع‌آوری می‌کند. معاینه دقیق زانو شامل بررسی دامنه حرکت، تورم، حساسیت و ثبات مفصل است.

 تصویربرداری با MRI و اشعه ایکس

تصویربرداری با اشعه ایکس می‌تواند وضعیت استخوان‌ها و ساییدگی مفصل را نشان دهد. MRI جزئیات دقیق‌تر غضروف، مینیسک، رباط‌ها و تاندون‌ها را ارائه می‌دهد و علت درد هنگام خم کردن زانو را مشخص می‌کند.

 سونوگرافی برای بررسی بورسیت، کیست بیکر و التهاب تاندون

سونوگرافی یک روش کم‌تهاجمی است که می‌تواند تورم، کیست بیکر یا التهاب تاندون را تشخیص دهد. این روش به ویژه برای بررسی مایعات اطراف مفصل و کیسه‌های زلالی کاربرد دارد.

 تست‌های اختصاصی برای ارزیابی رباط‌ها و مینیسک

تست‌های بالینی ویژه، مانند تست لاچمن یا مک‌موری، به پزشک کمک می‌کند تا آسیب رباط صلیبی یا پارگی مینیسک را شناسایی کند. این تست‌ها همراه با تصویربرداری، یک دید کامل از وضعیت زانو هنگام خم کردن ارائه می‌دهند.

 درمان‌های خانگی و مراقبت اولیه

 استراحت و کاهش فعالیت‌های سنگین

یکی از ساده‌ترین و مؤثرترین روش‌ها برای کاهش درد زانو هنگام خم کردن، استراحت دادن به مفصل است. استراحت کوتاه مدت و کاهش فعالیت‌های سنگین مانند دویدن، پرش یا بلند کردن اجسام سنگین به زانو اجازه می‌دهد التهاب کاهش پیدا کند و درد کنترل شود.
نکته کاربردی: استراحت کامل نباید طولانی شود؛ زیرا عدم تحرک باعث سفت شدن مفصل و کاهش دامنه حرکتی می‌شود. بهترین حالت، انجام فعالیت‌های سبک و ملایم همراه با استراحت دوره‌ای است.

 استفاده از کمپرس سرد و گرم برای کاهش التهاب

استفاده از کمپرس سرد در روزهای اولیه آسیب یا التهاب می‌تواند تورم و درد را کاهش دهد، در حالی که کمپرس گرم به شل شدن عضلات و بهبود جریان خون کمک می‌کند. ترکیب این دو روش، به ویژه برای افرادی که درد زانو هنگام خم کردن دارند، بسیار مؤثر است.
کمپرس سرد را هر بار 15 تا 20 دقیقه و کمپرس گرم را 10 تا 15 دقیقه استفاده کنید و یخ را مستقیماً روی پوست قرار ندهید.

 حرکات کششی سبک و تقویت عضلات در خانه

انجام حرکات کششی سبک مانند کشش همسترینگ و چهارسر ران باعث افزایش انعطاف و کاهش فشار روی مفصل زانو می‌شود. تمرینات تقویتی سبک نیز مانند اسکوات‌های بدون وزنه یا بالا آوردن پا به صورت درازکش، می‌تواند عضلات اطراف زانو را تقویت کرده و ثبات مفصل را افزایش دهد.
افرادی که زانو درد مزمن دارند یا هنگام خم کردن زانو درد احساس می‌کنند، باید حرکات را با آرامش و تحت نظر فیزیوتراپیست انجام دهند تا فشار اضافی به زانو وارد نشود.

 استفاده از زانوبند یا بریس برای حمایت مفصل

زانوبندها و بریس‌های سبک می‌توانند به تثبیت مفصل و کاهش درد هنگام خم کردن کمک کنند. این ابزارها فشار روی رباط‌ها و غضروف‌ها را کاهش می‌دهند و از آسیب‌های ثانویه جلوگیری می‌کنند. انتخاب زانوبند مناسب اهمیت زیادی دارد؛ زانوبند نباید خیلی سفت باشد و گردش خون را محدود کند و افرادی که فعالیت ورزشی انجام می‌دهند، بهتر است از زانوبندهای ورزشی مخصوص استفاده کنند.

 

 درمان‌های تخصصی و پزشکی

 تزریق داروهای ضد التهاب و کورتیکواستروئید

برای کاهش سریع التهاب و درد، پزشک ممکن است تزریق داروهای ضد التهاب یا کورتیکواستروئید را در مفصل زانو انجام دهد. این روش معمولاً برای کسانی مؤثر است که درد شدید دارند یا درمان‌های خانگی اثرگذار نبوده است. تزریق باید تحت نظر پزشک متخصص انجام شود و تکرار مداوم آن بدون توصیه پزشک می‌تواند به غضروف آسیب برساند.

 فیزیوتراپی تحت نظر متخصص

فیزیوتراپی یکی از مؤثرترین روش‌های کاهش درد زانو هنگام خم کردن است. تمرینات تخصصی برای تقویت عضلات چهارسر ران و همسترینگ، بهبود دامنه حرکتی و کاهش فشار روی مفصل طراحی می‌شوند.
حتی افرادی که درد خفیف دارند می‌توانند از فیزیوتراپی برای پیشگیری از آسیب‌های بیشتر بهره ببرند. انجام حرکات اشتباه ممکن است درد را تشدید کند، بنابراین آموزش صحیح حرکات ضروری است.

 جراحی برای پارگی مینیسک یا رباط صلیبی قدامی

در مواردی که پارگی مینیسک یا رباط صلیبی باعث درد شدید و محدودیت حرکت شود، جراحی برای ترمیم آسیب توصیه می‌شود. جراحی به بازگرداندن ثبات مفصل و کاهش درد کمک می‌کند. این روش معمولاً در افرادی که آسیب شدید داشته‌اند یا درمان‌های غیرجراحی اثرگذار نبوده است، انجام می‌شود.

 تخلیه یا درمان کیست بیکر در صورت بزرگ شدن

کیست بیکر می‌تواند باعث درد پشت زانو شود و در صورت بزرگ شدن نیاز به تخلیه یا درمان تخصصی دارد. درمان به کاهش تورم و درد در هنگام خم کردن زانو کمک می‌کند.
نکته کاربردی: حتی اگر کیست کوچک باشد، پیگیری و بررسی توسط متخصص ضروری است تا از ایجاد فشار روی رباط‌ها و عصب‌ها جلوگیری شود.

 

 پیشگیری و سبک زندگی برای کاهش درد زانو

 گرم کردن و کشش قبل از ورزش

قبل از هر فعالیت بدنی، گرم کردن عضلات و انجام حرکات کششی می‌تواند از آسیب دیدن زانو جلوگیری کند. این کار به افزایش جریان خون و انعطاف مفصل کمک می‌کند و درد هنگام خم کردن زانو کاهش می‌یابد.

 تقویت عضلات چهارسر ران و همسترینگ

عضلات قوی اطراف زانو فشار روی مفصل را کاهش می‌دهند و از ساییدگی و التهاب جلوگیری می‌کنند. تمرینات منظم برای چهارسر ران و همسترینگ، حتی در خانه، باعث ثبات مفصل و کاهش درد می‌شود.

 استفاده از کفش مناسب و حمایت‌کننده قوس پا

کفش‌های استاندارد با جذب ضربه و پشتیبانی مناسب از قوس پا، فشار اضافی روی زانو را کاهش می‌دهند. این نکته برای افرادی که هنگام خم کردن زانو درد دارند یا اضافه وزن دارند، اهمیت بیشتری دارد.

 کنترل وزن و سبک زندگی فعال

اضافه وزن یکی از اصلی‌ترین عوامل تشدید زانو درد است. کاهش وزن حتی چند کیلوگرم فشار روی مفصل را کاهش داده و درد هنگام خم کردن زانو را تسکین می‌دهد. فعالیت بدنی منظم، پیاده‌روی، شنا و دوچرخه‌سواری نیز به حفظ سلامت مفاصل کمک می‌کند.