با ترمیم تاندون دست بیشتر آشنا شوید
ترمیم تاندون دست
شاید در یک نگاه اینگونه بهنظر نیاید، اما برای حرکت دادن دست، اجزای مختلفی در آن به کار رفته است. تاندونها بهعنوان یکی از سختترین بافتها شناخته میشود که استخوانها را بهیکدیگر متصل میکند. در واقع وجود آنها باعث عملکرد بهتر دستها شده است.
هنگام انقباض عضلات دست، تاندونها کشیده میشوند و به شما این امکان را میدهد که بتوانید بهراحتی دستهای خود را حرکت دهید. در نهایت میتوان گفت این بافت سرسخت، نقش حیاتی را در حرکت دادن دستهای هریک از ما دارد. در ادامه در خصوص این بافت مهم در دست اطلاعات بیشتری در اختیار شما خواهیم گذاشت.
آشنایی با دو نوع تاندونی که در دست وجود دارد
همه ما در دست خود دو نوع تاندون داریم که بتوانیم کلیه حرکات را بهراحتی انجام دهیم:
- تاندونهای اکستانسور
این عضودر پشت دست از ساعد تا انگشتان و شست این امکان را به شما میدهد تا بتوانید دستان خود را بهراحتی صاف کنید. - تاندونهای فلکسور
این بخش از ساعد، میان مچ و از کف دست عبور میکند و امکان خم کردن انگشتان دست را به شما میدهد.
در واقع بهخاطر وجود این تاندونها در دست است که میتوانید بهراحتی انگشتانتان را خم یا صاف کنید. در صورتی که کوچکترین جراحتی برای هریک از تاندونهای شما رخ دهد، حرکت دادن انگشت دست برای شما غیرممکن خواهد شد. گاهی ممکن است پزشک لازم بداند که برای ترمیم این بافتهای مهم در دست عمل جراحی را انجام دهد.
علائم هشداردهنده پارگی تاندون دست که نباید نادیده گرفته شوند
پارگی تاندون دست همیشه با درد شدید شروع نمیشود و در برخی موارد، علائم بهصورت تدریجی ظاهر میشوند. آشنایی با علائم پارگی تاندون دست کمک میکند آسیب در مراحل اولیه تشخیص داده شده و از عوارض دائمی جلوگیری شود.
ناتوانی در حرکت دادن انگشتان یا مچ دست
یکی از واضحترین نشانههای آسیب تاندون انگشت، ناتوانی در انجام حرکات طبیعی است.
- ناتوانی در خم کردن یا صاف کردن یک یا چند انگشت
- افتادن انگشت به حالت شل یا غیرطبیعی
- عدم هماهنگی حرکت دست نسبت به دست سالم
افرادی که دچار بریدگی یا ضربه مستقیم به دست شدهاند و ورزشکاران و کارگران مشاغل فیزیکی بیشتر در معرض خطر هستند.
درد، تورم و التهاب مداوم در ناحیه دست
درد ناشی از پارگی تاندون معمولاً با حرکت تشدید میشود و با استراحت کامل هم بهبود نمییابد.
- تورم موضعی اطراف انگشت یا مچ
- حساسیت شدید به لمس
- احساس کشیدگی یا پارگی در هنگام حرکت
درد خفیف اما مداوم میتواند نشانه آسیب جدی تاندون باشد و نباید نادیده گرفته شود.
تغییر شکل ظاهری انگشت یا دست
در برخی موارد، پارگی تاندون باعث تغییر فرم طبیعی دست میشود. در صورت مشاهده هرکدام از این علائم، مراجعه سریع به متخصص ارتوپد یا فوقتخصص دست ضروری است:
- خم شدن غیرارادی انگشت
- ناتوانی در نگه داشتن اشیا
- احساس ناپایداری در مفصل انگشت
زمانی که نیاز به ترمیم تاندون دست است
همانطور که میدانید اگر تاندون دست شما بهصورت جدی آسیبدیده باشد، نمیتوانید دامنه حرکات را در دستان خود داشته باشید. در این مواقع قطعا یک یا چند تاندون دست، دچار پارگی شده و نیاز به ترمیم تاندون دست خواهد بود.
اگر تاندون اکستانسور آسیب دیده باشد، نمیتوانید انگشتان خود را صاف کنید و اگر تاندون فلکسور دچار پارگی شده باشد، قادر به خم کردن انگشتهای خود نخواهید بود.
هنگامی که به این بخش از دست آسیبی وارد شده باشد، باعث درد و التهاب در آن ناحیه خواهد شد، در واقع شما با این چند علامت متوجه پارگی این بافت دست خود میشوید.
این نکته را به یادداشته باشید که همیشه نیاز نیست برای درمان بافت یا تاندون آسیبدیده، عمل جراحی انجام شود. بهعنوان مثال هنگامی که به تاندون اکستانسور آسیب وارد میشود، نیازی به عمل جراحی نخواهد بود. با استفاده از اسپلینت بهعنوان یک تکیهگاه بر دور قسمتی که آسیب وارد شده، قرار داده میشود.
دلایل مهمی که به تاندون دست آسیب وارد میشود
دلایل متفاوتی وجود دارد که منجر به پارگی و جراحت دست میشود، در ادامه همه موارد را برای شما توضیح خواهیم داد:
- بریدگی دست
ممکن است کف یا روی دست بهدلیل بریدگی که در سطح آن ایجاد میشود، منجر به پارگی تاندون شود. - مصدومیتهای ورزشی
تاندون اکستانسور میتواند بهدلایل مختلفی مانند هنگام گرفتن توپ، دچار پارگی شود. همچنین تاندونهای فلکسور میتواند هنگام گرفتن پیراهن حریف در طی بازی منجر به آسیبدیدگی شود.
علاوه بر این ممکن است، تاندون دست در هنگام صخرهنوردی نیز بهعلت سانحههای احتمالی، امکان پارگی آن وجود داشته باشد. - گاز گرفتن
گاهی اوقات امکان دارد بهعلت گاز گرفتن دست توسط حیوانات آسیب جدی به تاندونها وارد شود. در واقع هنگامی که دندانی برنده بر این قسمت از دست قرار بگیرد، میتواند خطرات جدی مانند پارگی تاندون را بههمراه داشته باشد. - اتفاقات احتمالی
چکش زدن به دست هنگام انجام برخی از تعمیرات یا تصادف در رانندگی میتواند تاندون دست را بهراحتی پاره کند. - آرتریت روماتوئید
آرتریت روماتوئید باعث التهاب تاندونهای دست میشود، در مواردی که شدیدتر شود، منجر به پارگی تاندونها خواهد شد. - نحوه ترمیم تاندون آسیبدیده
بسته به آسیب وارد شده درمان و ترمیم تاندون دست متفاوتی انجام میشود، گاهی ممکن است پزشک فوق تخصص شانه و دست صلاح بداند که هرچه سریعتر آسیب وارد شده با استفاده از جراحی ترمیم تاندون دست و درمان شود.
ابتدا برای ترمیم یا جراحی این بخش آسیبدیده، مچ دست، دست و انگشتان را برش میزنند تا بتوانند تاندون را پیدا کرده و سپس بهیکدیگر متصل کنند. معمولا رسیدن به تاندونهای اکستانسور و ترمیم تاندون دست بسیار سادهتر است.
بسته بهشدت آسیب وارد شده، این ترمیم تاندون دست میتواند در اورژانس بهصورت سرپایی انجام شود. در واقع با استفاده از یک بیحسی موضعی، قسمت پاره شده را بیحس کرده و ترمیم را انجام میدهند.
ترمیم تاندون فلکسور بسیار پیچیدهتر است، زیرا معمولا برای درمان و ترمیم این قسمت آسیبدیده ابتدا باید تحت بیهوشی قرار بگیرند تا جایی که تمامی بازو باید کاملا بیحس شود. این درمان باید توسط یک متخصص ارتوپد بهصورت تخصصی انجام شود.
تشخیص آسیب تاندون دست چگونه انجام میشود؟
تشخیص دقیق، مهمترین مرحله برای انتخاب روش صحیح درمان یا ترمیم تاندون دست است. پزشک با ترکیب معاینه و روشهای تصویربرداری، شدت و نوع آسیب را مشخص میکند.
معاینه بالینی و بررسی دامنه حرکتی
اولین قدم در تشخیص پارگی تاندون دست، معاینه فیزیکی دقیق است. بسیاری از پارگیها با همین معاینه قابل تشخیصاند و به تعیین نوع تاندون آسیبدیده (فلکسور یا اکستانسور) کمک میکند:
- بررسی توانایی خم و صاف کردن انگشتان
- مقایسه حرکت دست آسیبدیده با دست سالم
- ارزیابی قدرت گرفتن و نگه داشتن اشیا
تستهای حرکتی تخصصی
در برخی موارد، پزشک از تستهای خاص استفاده میکند. این تستها مشخص میکنند آیا تاندون هنوز اتصال نسبی دارد یا کاملاً پاره شده است.
- تست حرکت هر انگشت بهصورت جداگانه
- بررسی پاسخ تاندونها در برابر مقاومت
- تشخیص پارگی کامل یا ناقص
نقش سونوگرافی و MRI در تشخیص آسیب تاندون
زمانی که تشخیص بالینی کافی نباشد، از تصویربرداری کمک گرفته میشود. ا ین روشها در تصمیمگیری برای جراحی یا درمان غیرجراحی نقش کلیدی دارند.
- سونوگرافی: بررسی سریع و غیرتهاجمی وضعیت تاندون
- MRI: تشخیص دقیق پارگی، میزان عقبرفتگی تاندون و آسیبهای همراه
آیا همه پارگیهای تاندون دست نیاز به جراحی دارند؟
برخلاف تصور رایج، همه آسیبهای تاندون دست نیاز به جراحی ندارند. انتخاب روش درمان به نوع، شدت و محل پارگی بستگی دارد.
پارگیهای خفیف و ناقص تاندون
در این موارد، اتصال تاندون کاملاً از بین نرفته است.
- امکان درمان با آتل یا اسپلینت
- محدود کردن حرکت برای ترمیم طبیعی
- پیگیری منظم توسط پزشک
درمان محافظهکارانه بدون جراحی
در برخی بیماران، درمان غیرجراحی بهترین گزینه است. رعایت دقیق دستورات پزشک در این روش بسیار حیاتی است.
- استفاده از اسپلینت مخصوص
- دارودرمانی برای کاهش التهاب
- شروع تدریجی تمرینات توانبخشی
چه زمانی جراحی ترمیم تاندون دست ضروری است؟
جراحی زمانی توصیه میشود که:
- تاندون بهطور کامل پاره شده باشد
- حرکت انگشت بهطور کامل از بین رفته باشد
- آسیب همراه با بریدگی عمیق یا لهشدگی باشد
در این شرایط، ترمیم جراحی تاندون دست بهترین راه برای بازگشت عملکرد طبیعی دست خواهد بود.
روند بهبودی پس از انجام جراحی و ترمیم تاندون دست
هر دو نوع تاندون که ترمیم میشود، نیاز به یک دوره طولانی ریکاوری دارد؛ چراکه تا زمانی که تاندونهای به هم متصل شده بهخوبی به یکدیگر پیوند نخورد، عملکرد خوبی نداشته و ضعیف هستند.
بسته به محل آسیبدیدگی، زمان نقاهت آن متفاوت است، اما بهطور کلی مدتزمانی که برای روند بهبودی آن در نظر گرفته شده، 3 ماه است تا به روند قبلی بازگردد. جهت مراقبت پس از درمان باید به نکاتی توجه داشته باشید، بهعنوان مثال باید مدتی را با استفاده از آتل، دستان خود را ببندید.
همچنین نیاز خواهد بود تا مدتی از اسپلینت بر دور دستان خود استفاده کنید. همچنین تحت نظر پزشک متخصص ارتوپد و با مشورت او تمریناتی را با دستان خود انجام دهید تا باعث بهبود عملکرد دستهای شما شود.
اگر قصد انجام فعالیتهای سبک مانند انجام کارهای روزمره را داشته باشید، میتوانید پس از 6 الی 8 هفته به آرامی کارهای خود را با دستانتان آغاز کنید. برای انجام فعالیتهای سنگین مانند انجام تمرینات ورزشی، میبایست بهمدت 12 الی 10 هفته به دستان خود استراحت دهید.
در اغلب مواقع پزشک لازم میداند برای بهبود روند حرکت دادن دست و بازگشت کامل دامنه حرکات چندین تمرینات فیزیوتراپی را انجام دهد.
عواملی که مانع انجام عمل جراحی برای ترمیم تاندون دست میشود
همیشه نمیتوان شرایط را برای عمل جراحی فراهم کرد، گاهی وجود برخی از بیماریها، انجام عمل جراحی را توسط پزشک بسیار سخت میکند، از موارد خطرناکی که ممکن است مانع نتیجه رضایتبخش انجام جراحی شود شامل موارد زیر است:
- دیابت
- مشکل در گردش خون
- اعتیاد به مواد مخدر
- سیگار کشیدن
- مشکلات قلبی
- مشکلات عصبی
قبل از هرگونه اقدامی، میبایست تمامی شرایط خود را به پزشک بازگو کنید تا بهترین درمان برای شما در نظر گرفته شود.
پس از ترمیم تاندون اکستانسور انتظار میرود که حرکات انگشتان بهخوبی بازگردد. ترمیم تاندون دست آسیبدیده فلکسور بسیار جدیتر است؛ چرا که آنها تحت فشار بیشتری دچار چنین آسیبی شده است.
گاهی امکان دارد پس از ترمیم تاندون دست فلکسور حرکات انگشتان بهطور کامل مانند گذشته برنگردد که در آن مواقع ممکن است درمانهای بیشتری بنا به صلاحدید پزشک متخصص برای بیمار انجام شود.
عوارض احتمالی ترمیم تاندون دست
آگاهی از عوارض ترمیم تاندون دست باعث میشود بیمار با دید واقعبینانهتری وارد درمان شود و مراقبتهای بعد از جراحی را جدیتر دنبال کند. هرچند اغلب جراحیها موفق هستند، اما احتمال بروز برخی عوارض وجود دارد.
خشکی مفصل و محدودیت حرکتی
پس از جراحی، بیحرکتی طولانی یا عدم انجام تمرینات مناسب میتواند منجر به خشکی مفاصل شود.
عوارض احتمالی میتواند شامل، کاهش انعطافپذیری انگشتان،دشواری در باز و بسته کردن دست و تشدید خشکی در صورت عدم فیزیوتراپی باشد.
کاهش دامنه حرکتی انگشتان
یکی از نگرانیهای شایع بیماران، بازنگشتن کامل حرکت انگشت است. شروع بهموقع تمرینات کنترلشده، نقش مهمی در پیشگیری دارد.
چسبندگی تاندون
چسبندگی زمانی رخ میدهد که تاندون به بافتهای اطراف بچسبد. فیزیوتراپی اصولی، مهمترین عامل پیشگیری از این عارضه است.بر اثر این عارضه حرکت تاندون در مسیر طبیعی مختل میشود، قدرت و هماهنگی دست کاهش مییابد و در موارد شدید، نیاز به درمان تکمیلی دارد.
مراقبتهای ضروری بعد از ترمیم تاندون دست
موفقیت جراحی تنها به مهارت پزشک محدود نمیشود؛ مراقبتهای بعد از ترمیم تاندون دست نقش تعیینکنندهای در نتیجه نهایی دارند.
مراقبت صحیح از زخم جراحی
مراقبت درست از محل جراحی از عفونت و تأخیر در ترمیم جلوگیری میکند.تمیز و خشک نگه داشتن زخم، تعویض پانسمان طبق دستور پزشک و توجه به علائم هشداردهنده مثل ترشح یا قرمزی شدید را فراموش نکنید.
وضعیت صحیح خوابیدن دست
نحوه قرارگیری دست هنگام خواب اهمیت زیادی دارد.بالا نگه داشتن دست برای کاهش تورم، پرهیز از قرار دادن دست زیر بدن و استفاده از بالش یا تکیهگاه مناسب به بهتر شدن شرایط کمک میکند.
پرهیزهای حرکتی خطرناک
حرکات نادرست میتوانند به تاندون ترمیمشده آسیب بزنند.اجتناب از فشار ناگهانی یا بلند کردن اجسام، پرهیز از باز و بسته کردن شدید انگشتان، انجام حرکات فقط طبق برنامه درمانی نکاتی است که باید رعایت کنید.
نقش فیزیوتراپی در بازگشت عملکرد تاندون دست
فیزیوتراپی، بخش جداییناپذیر درمان موفق ترمیم تاندون دست است و حذف یا تعویق آن میتواند نتیجه جراحی را به خطر بیندازد.
چرا فیزیوتراپی حیاتی است؟
فیزیوتراپی باعث میشود تاندون بدون چسبندگی و با قدرت مناسب ترمیم شود. دامنه حرکتی افزایش مییابد و کمک میکند که تاندون و مفاصل دچار خشکی نشود.
فیزیوتراپی از چه زمانی باید شروع شود؟
زمان شروع بسته به نوع تاندون و نظر پزشک متفاوت است.در برخی موارد از هفته اول بهصورت ملایم آغاز میشود. تنظیم شدت تمرینات بر اساس روند ترمیم در نظر گرفته میشود.
اگر فیزیوتراپی انجام نشود چه میشود؟
نادیده گرفتن فیزیوتراپی میتواند عوارض جدی ایجاد کند. ممکن است باعث کاهش دائمی قدرت دست، محدودیت حرکتی در بلند مدت و افزایش احتمال جراحی مجدد شود.
مدت زمان بازگشت کامل قدرت دست پس از ترمیم تاندون
یکی از پرتکرارترین سوالات بیماران، مدت بهبودی ترمیم تاندون دست است. پاسخ به این سؤال به عوامل مختلفی بستگی دارد.
عوامل مؤثر بر زمان بهبودی
مدت زمان ترمیم در همه افراد یکسان نیست.
نوع تاندون (فلکسور یا اکستانسور)
شدت پارگی
سن و وضعیت سلامت عمومی بیمار
چه زمانی باید به فوقتخصص دست مراجعه کرد؟
مراجعه به فوقتخصص دست در زمان مناسب، از آسیبهای جبرانناپذیر جلوگیری میکند.
علائمی که مراجعه فوری را ضروری میکند
ناتوانی در حرکت انگشت پس از ضربه یا بریدگی
درد شدید همراه با تورم
تغییر شکل واضح انگشت یا دست
مزایای مراجعه زودهنگام
تشخیص دقیقتر
انتخاب بهترین روش درمان
کاهش نیاز به جراحیهای پیچیده
پیشگیری از آسیب مجدد تاندون دست پس از ترمیم
پیشگیری، آخرین و مهمترین مرحله درمان است و نقش کلیدی در ماندگاری نتیجه جراحی دارد.
اصلاح سبک زندگی و عادات حرکتی
از حرکات تکراری شدید خودداری کنید و بهتر است قبل از فعالیتهای سنگین دست را گرم کنید و بین فعالیتهای سنگینی که با دست انجام میدهید فاصله بگذارید تا دست استراحت کند.
نکات شغلی و ورزشی
افراد شاغل یا ورزشکار باید احتیاط بیشتری داشته باشند. بهتر است از دستکش یا محافظ استفاده کنید تا دست اسیب نبیند و در صورت اسیب به دست زمان کافی برای ترمیم به بافت و تاندون آسیب دیده بدهید و کم کم به فعالیتهای روزانه برگردید.